Διάτρηση Εντέρου (Κοίλου Σπλάχνου)

Η ρήξη συνήθως οφείλεται στους εξής παράγοντες:

1. Παθολογικές Παθήσεις:
   • Πεπτικό έλκος: Έλκος στο στομάχι ή το δωδεκαδάκτυλο που ο ασθενής δεν αντιμετώπισε εγκαίρως.
   • Εκκολπωματίτιδα: Φλεγμονή στις «σακούλες» (εκκολπώματα) του παχέος εντέρου.
   • Οξεία σκωληκοειδίτιδα: Η απουσία θεραπείας προκαλεί γάγγραινα και ρήξη της σκωληκοειδούς απόφυσης.
   • Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου (ΙΦΝΕ), όπως η νόσος Crohn ή η ελκώδης κολίτιδα (ως επιπλοκή του τοξικού μεγακόλου).
2. Όγκοι & Ισχαιμία:
   • Καρκίνος: Κακοήθεις όγκοι στο στομάχι ή το παχύ έντερο που διαβρώνουν τα τοιχώματα ή προκαλούν απόφραξη (ειλεό).
   • Οξεία ισχαιμία εντέρου (μεσεντέριος ισχαιμία): Η διακοπή της αιμάτωσης του λεπτού εντέρου οδηγεί σε νέκρωση του ιστού.
3. Φάρμακα, Τραύματα & Λοιπά Αίτια:
   • Φάρμακα: Συχνή χρήση Μη Στεροειδών Αντιφλεγμονωδών Φαρμάκων (ΜΣΑΦ) ή κορτικοστεροειδών (κορτιζόνη) χωρίς παράλληλη λήψη γαστροπροστασίας (αναστολείς αντλίας πρωτονίων – PPIs).
   • Τραυματισμοί: Τροχαία ατυχήματα (αμβλέα τραύματα) ή διαμπερή τραύματα στην κοιλιά.
   • Ιατρικές επιπλοκές: Σπάνιες ιατρογενείς επιπλοκές κατά τη διάρκεια ενδοσκοπήσεων (π.χ. κολονοσκόπηση) ή χειρουργικών επεμβάσεων.

Τα συμπτώματα εκδηλώνονται αιφνίδια και είναι εξαιρετικά έντονα:

1. Αιφνίδιος, οξύς πόνος: Ο ασθενής νιώθει έναν αβάσταχτο πόνο στην κοιλιά, «σαν μαχαιριά».
2. Σκληρή κοιλιά: Οι μύες της κοιλιάς συσπώνται από τον πόνο (αμυντική σύσπαση) και η κοιλιά γίνεται σκληρή σαν πέτρα.
3. Συστηματικές εκδηλώσεις, όπως υψηλός πυρετός, ρίγος, ναυτία, εμετοί, έντονο φούσκωμα (μετεωρισμός λόγω παραλυτικού ειλεού), ταχυκαρδία, υπόταση, κρύος ιδρώτας και τάση για λιποθυμία.

Στη γαστρεντερίτιδα ή σε έναν κολικό, ο πόνος αυξομειώνεται και συνοδεύεται κυρίως από διάρροιες. Στη διάτρηση, ο πόνος παραμένει συνεχής και αβάσταχτος, και ο ασθενής συναντά δυσκολία ακόμη και στην αναπνοή ή τη μετακίνηση.

Ο Γενικός Χειρουργός Dr. Δημήτριος Ντουράκης πραγματοποιεί άμεσα τη διάγνωση στο νοσοκομείο μέσα από τις εξής εξετάσεις:

1. Κλινική Εξέταση: Ψηλάφηση της κοιλιάς για τον εντοπισμό της αμυντικής σύσπασης (σκληρότητας) και του σημείου του πόνου.
2. Αξονική Τομογραφία (CT) Κοιλίας: Αποτελεί την εξέταση εκλογής. Με τη χρήση σκιαγραφικού, αποκαλύπτει τον ελεύθερο αέρα (πνευμοπεριτόναιο) ή το υγρό στην κοιλιά και εντοπίζει το ακριβές σημείο της ρήξης.
3. Ακτινογραφία Κοιλίας (σε όρθια θέση ή αριστερή πλάγια κατάκλιση): Συμπληρωματική εξέταση που επιβεβαιώνει την παρουσία ελεύθερου αέρα κάτω από το διάφραγμα.
4. Εξετάσεις Αίματος: Αποκαλύπτουν το μέγεθος της μόλυνσης στον οργανισμό (λευκά αιμοσφαίρια, δείκτες φλεγμονής CRP, γαλακτικό οξύ).

Η αντιμετώπιση της διάτρησης απαιτεί άμεση χειρουργική επέμβαση:

1. Αρχική Προετοιμασία:
   Αφού ο ασθενής εισαχθεί αμέσως στο νοσοκομείο, του γίνεται ενδοφλέβια χορήγηση ισχυρών αντιβιοτικών και υγρών για τη σταθεροποίηση της πίεσης.
2. Χειρουργική Επέμβαση:
   Ο χειρουργός κλείνει την τρύπα και καθαρίζει σχολαστικά την κοιλιακή κοιλότητα από τα υγρά και τη μόλυνση. Επιλέγει την κατάλληλη τεχνική:
   • Λαπαροσκοπικά: Διενεργεί την επέμβαση μέσω μικρών τομών, εφόσον ο ασθενής παραμένει σε σταθερή κατάσταση.
   • Ανοικτά (Λαπαροτομία): Διενεργεί την επέμβαση με τομή στην κοιλιά, όταν η μόλυνση έχει εκταθεί ή ο ασθενής βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση.
3. Στο Σημείο της Βλάβης:
   • Αν η οπή είναι μικρή, ο χειρουργός διενεργεί συρραφή (κλείσιμο).
   • Αν ένα τμήμα του εντέρου έχει υποστεί εκτεταμένη βλάβη, ο χειρουργός το αφαιρεί (εντερεκτομή) και επανασυνδέει τα υγιή άκρα (αναστόμωση).
   • Σε περιπτώσεις πολύ σοβαρής μόλυνσης, ο χειρουργός δημιουργεί προσωρινή στομία (παρά φύσιν έδρα στο δέρμα της κοιλιάς). Η αποκατάσταση της στομίας απαιτεί νέο χειρουργείο μετά από μερικούς μήνες.

Η σοβαρότητα της βλάβης διαφέρει από περιστατικό σε περιστατικό, γεγονός που καθορίζει και την ανάλογη θεραπευτική προσέγγιση:

1. Ελεύθερη διάτρηση: Η τρύπα παραμένει ανοιχτή και το περιεχόμενο του εντέρου διατρέχει ανεμπόδιστα μέσα στην κοιλιά. Αυτό προκαλεί γενικευμένη περιτονίτιδα, με αποτέλεσμα η χειρουργική επέμβαση να αποτελεί σχεδόν πάντα μονόδρομο.
2. Μικροδιάτρηση (ή περιχαρακωμένη διάτρηση): Η οπή είναι πολύ μικρή και οι γύρω ιστοί του σώματος σπεύδουν να την «καλύψουν» και να την απομονώσουν. Αν και υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί τοπικό απόστημα, ο χειρουργός αντιμετωπίζει ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις συντηρητικά (με φάρμακα) ή με διαδερμική παροχέτευση, εφόσον ο ασθενής παραμένει σε σταθερή κατάσταση.

1. Νοσηλεία: Η διαμονή στο νοσοκομείο διαρκεί συνήθως από 5 έως 10 ημέρες.
2. Σίτιση & Κενώσεις: Ο ασθενής ξεκινάει τη σίτιση σταδιακά, αρχικά με υγρά και στη συνέχεια με σούπες και ελαφριά φαγητά (όπως κοτόπουλο, ρύζι ή βραστή πατάτα). Τα αντιβιοτικά και η επέμβαση προκαλούν παροδική διάρροια ή δυσκοιλιότητα, αλλά η λειτουργία του εντέρου επανέρχεται σταδιακά.
3. Πρήξιμο & Πόνος: Ο πόνος υποχωρεί σημαντικά τις πρώτες 3-5 ημέρες με τη χρήση παυσίπονων. Το φούσκωμα στην κοιλιά υποχωρεί μέσα σε περίπου 1 μήνα και κάτι.
4. Σωματική δραστηριότητα: Αυστηρή απαγόρευση ισχύει για την άρση βαρών (άνω των 5 κιλών) για περίπου 1-2 μήνες, ώστε ο ασθενής να αποφύγει τη δημιουργία μετεγχειρητικής κήλης στην τομή.
5. Καφές, Αλκοόλ & Κάπνισμα: Ο καφές και το αλκοόλ ερεθίζουν το στομάχι, γι’ αυτό απαιτείται αποχή για περίπου 1 μήνα. Το κάπνισμα απαιτεί οριστική διακοπή, καθώς εμποδίζει την επούλωση και προκαλεί νέα έλκη.

1. Αντιμετωπίστε έγκαιρα το πεπτικό έλκος και το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού.
2. Λαμβάνετε παυσίπονα-αντιφλεγμονώδη πάντα με συνοδεία φαγητού και φαρμάκου γαστροπροστασίας.
3. Καταναλώστε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες για την αποφυγή της δυσκοιλιότητας και της εκκολπωματίτιδας.

Αν εκδηλωθεί διάτρηση σε πλοίο εν μέσω θαλάσσης, το υγειονομικό προσωπικό ακολουθεί τα εξής βήματα:

1. Επιβάλλει αυστηρή απαγόρευση για τη χορήγηση τροφής, νερού ή φαρμάκων από το στόμα.
2. Διατηρεί τον ασθενή ακινητοποιημένο και χορηγεί ενδοφλέβια υγρά (ορούς).
3. Οργανώνει άμεσα κατεπείγουσα μεταφορά (αεροδιακομιδή με ελικόπτερο ή αλλαγή πορείας του πλοίου προς το πλησιέστερο λιμάνι).